4-тарау: Ұстаз

Абай он төрт жасында Семейдегі медреседе оқып жүрді. Ол араб, парсы тілдерін үйренді, классикалық поэзияны оқыды. Бірақ оның жүрегі басқа білімге құмар еді.

Бір күні ол кітапханада орыс тілінде жазылған кітап тапты. Бұл Пушкиннің өлеңдері еді. Абай орысша білмесе де, кітаптың әсемдігі оны таңғалдырды.

— Бұл не? — деп сұрады ол кітапханашыдан.

— Бұл орыс поэзиясы, — жауап берді қария. — Пушкин — олардың ұлы ақыны.

Сол күннен бастап Абай орыс тілін үйренуге кірісті. Ол түнде шам жағып, сөздікпен отырып, әр жолды аударуға тырысты.

Медреседе оның бұл әрекеті ұнамады. Молдалар оны шақырып:

— Сен неге кәпір тілін үйреніп жүрсің? — деп ұрсысты.

Абай батыл жауап берді:

— Білім — қайдан болса да білім. Біз өзге халықтардың білімін үйренбесек, артта қаламыз.

Бұл сөздер үшін оны жазалағысы келді, бірақ Абайдың әкесі Құнанбай — беделді адам болғандықтан, ешкім батылдық жасай алмады.

Абай үйіне қайтқанда, әкесі оны шақырды:

— Ұлым, — деді Құнанбай, — сен медреседе дау туғыздың екенсің. Неге?

— Әке, мен тек білім іздеп жүрмін. Біздің халқымыз надан. Біз өзгелерден үйренуіміз керек.

Құнанбай ұзақ ойланды, содан кейін:

— Дұрыс айтасың, ұлым. Бірақ сақ бол. Көптеген адамдар өзгерісті қаламайды.